رحمت است كه دلنرمى است و مهربانى است و آمرزش ، و معلوم است كه اين نتيجه از سوى خداوند آمرزش است و از جهت مردم مهربانى است ، و شفقت و استحكام روابط انسانى و به علاوه اين جمله به يك خاصّيت روانى اشاره دارد كه سكوت و گوش دادن خود موجب پذيرش و فراگيرى است و عمل كردن ، زيرا پس از امر به گوش دادن و سكوت اظهار اميدوارى به شمول رحمت شده است ، و معلوم است كه گوش دادن و عمل نكردن نتيجه نخواهد داشت ، پس اميد به رحمت اشاره است به اينكه استماع وسيله ى عمل است ، 5 - آيت آخر « إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ » مفسّرين نوشته‌اند مقصود ملائكه است ، ولى ممكن است بگوئيم : همه ى موجودات كه انسان و هر موجود عاقل و غير عاقل باشد به موجب نهاد اصلى تسليم به قدرت حقّ هستند و تسبيح و سجودشان همان خاصّيت پذيرش و جنبش آنها است به طرف تكامل خود . پس جنس آدميزاد علاوه بر سجود و خضوع و تسليم طبيعى و نهادى خود بايد با اراده و دلبستگى هم از اين حركت به سوى خود غافل نباشد . « 1 »

--> ( 1 ) از جملهء « عِنْدَ رَبِّكَ » استفاده مىشود كه مراد مقرّبان درگاه الهى هستند مثل فرشتگان حمله عرش يا انبياء عظام ، و ابو الفتوح گويد : مراد به « عند » قرب مسافت نيست بلكه قرب به رحمت و فضل الهى است ، اينان استكبار و بزرگى ننمايند از عبادت و پرستش او و او را تسبيح و تنزيه مىكنند و سجده مىنمايند او را ، و معنى آيه برانگيختن بندگانست بر اطاعت خداى و آنكه امتثال كنند در اوامر و مانند آن ، چه فرشتگان با منزلت و رفعت و قرب مقامشان به رحمت او استكبار و استعظام نكنند و نيارند بلكه بنده وار به شب و روز تسبيح و تهليل او مىكنند و او را سجده و خشوع مىنمايند چنان كه گفت « يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ لا يَفْتُرُونَ » ( مصحّح )